15 kenmerken van verborgen narcisme

verborgen narcisme featured

Wist je dat een narcistische persoonlijkheidsstoornis lang niet altijd overduidelijk te herkennen is? Welke kenmerken zich al dan niet manifesteren, hangt af van het soort narcisme waar iemand aan lijdt. In dit artikel ga ik in op verborgen narcisme. Ik vertel je wat het is, hoe je het herkent en hoe je ermee omgaat. 

Wat is narcisme?

Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis zet altijd en overal zichzelf op de eerste plaats. Wat de situatie ook is. Alles wat hij doet, doet hij om er zelf beter van te worden. 

De meeste mensen denken bij de term narcisme aan iemand die hoog van de toren blaast over zijn kwaliteiten en vaardigheden. Ze zien iemand voor zich die ontzettend zelfverzekerd is en manipulatief gedrag inzet om anderen het vuile werk op te laten knappen.

In veel gevallen klopt dat beeld, maar er zijn ook nogal wat stille narcisten die bescheiden overkomen en veel minder duidelijk dit soort kenmerken laten zien. 

Een narcist is diep van binnen erg onzeker. Die onzekerheid zit echter zó ver in zijn onderbewuste verstopt, dat hij er zelf amper weet van heeft. 

Een narcistische persoonlijkheid ontstaat meestal niet zomaar. Oorzaken kunnen zijn:

  • genetische aanleg
  • een trauma
  • een instabiele jeugd

Wil je meer lezen over narcisme? Lees dan mijn artikel Hoe herken je een narcist? 

Daarin ga ik dieper in op de vraag wat narcisme precies is.

Verborgen narcisme vs. openlijk narcisme

Zoals ik al aangaf kent een narcistische persoonlijkheidsstoornis nogal wat verschillende vormen. In dit artikel ga ik dieper in op verborgen narcisme. 

Omdat deze vorm van narcisme in veel opzichten de tegenpool is van openlijk (of grandioos) narcisme, omschrijf ik beide varianten hier eerst globaal. 

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

Openlijk narcisme

Openlijk narcisme komt qua kenmerken het dichtst in de buurt van het plaatje dat ik zojuist schetste. Een openlijke narcist komt over het algemeen arrogant en ambitieus over. Hij deinst niet terug voor agressief gedrag. 

Lees ook: Kenmerken van narcisme herkennen.

De zelfzuchtige trekken van een openlijke, extraverte narcist zijn heel duidelijk zichtbaar. Hij doet er geen moeite voor ze te verbergen. Hij ziet zichzelf als het centrum van het universum en iedereen moet voor hem wijken.

Doordat hij weinig remmingen kent, is een openlijke narcist op het eerste gezicht vooral een joviale, gezellige, charmante persoon. Pas als je meer tijd met hem doorbrengt, komt zijn ware aard naar boven. 

Verborgen narcisme

Een verborgen narcist voldoet veel minder aan dat welbekende plaatje van een narcistisch persoon. 

Waar een grandioze narcist duidelijk aan de buitenwereld laat merken dat hij op de eerste plaats staat, doet een verborgen narcist dat niet. Integendeel; een verborgen narcist doet zich op veel plekken juist uiterst aardig en genereus voor.

Je kunt wel stellen dat een verborgen narcist continu een masker draagt. Zolang mensen denken dat hij de vriendelijkheid zelve is, krijgt hij tenminste de erkenning waar hij zo naar hunkert. Tenminste, zo redeneert hij. 

Lees ook: Hoe herken je een pathologische leugenaar?

Het komt regelmatig voor dat een verborgen narcist zich buitensporig veel inzet voor zijn medemens. Vrijwilligerswerk, klusjes doen… hij pakt het allemaal op. Door als het ware de held uit te hangen, krijgt hij de waardering die hij zoekt. 

En hoewel dit soort gedrag natuurlijk zeer empathisch overkomt op zijn medemens, schuilt er onder dat masker iemand die vanwege zijn kwetsbare ego altijd zichzelf op de eerste plaats zet en heel berekenend denkt. Zijn gedrag strookt dus in veel gevallen niet met zijn werkelijke aard. 

Meer dan eens wordt die ware aard pas duidelijk als je een relatie met een verborgen narcist hebt. Dat masker kan immers niet 24/7 op blijven.

Zo herken je verborgen narcisme

Ik ga nu dieper in op de verschillende kenmerken van verborgen narcisme, zodat ook jij ze vanaf nu herkent in je eigen relaties. Of het nu om collega’s, vrienden of je partner gaat; het is handig als je weet dat je met een verborgen narcist te maken hebt. 

Want pas als je het weet, kun je op de juiste manier met deze persoon omgaan. En verborgen narcisme is nu eenmaal niet zo makkelijk te herkennen. 

1. Handelen uit eigenbelang

Hoewel het er in eerste instantie niet op lijkt, handelt een verborgen narcist veelal (of zelfs volledig) uit eigenbelang. Aan de buitenkant zie je iemand die erg begaan is met de medemens. Hij staat voor zijn naasten klaar. Het lijkt alsof hij zeer barmhartig is. 

Het probleem is echter dat de verborgen narcist een enorme behoefte heeft als held gezien te worden. Daar heeft hij veel voor over. Hij handelt niet in het belang van de ander, maar van zichzelf. 

Leestip: Manipulatie leren herkennen.

Omdat zijn gedrag niet overeenkomt met zijn werkelijke karakter, is het extra moeilijk deze eerste eigenschap te herkennen. Kijk daarom naar de kleine dingen en luister goed naar wat de potentiële verborgen narcist zegt. Stroken gedrag en uitspraken met elkaar? Of zie je af en toe vooral een groot ego aan het woord?

2. Overdreven zielig zijn

Verborgen narcisten kunnen overdreven zielig overkomen. Daarmee bedoel ik dat ze vooral extreem veel medelijden met zichzelf hebben als ze ook maar het kleinste pijntje voelen. Daarmee trekken ze alle aandacht naar zich toe; ook (juist!) als iemand anders er veel erger aan toe is. Het is een vorm van emotionele chantage.

Dat zoiets een keer gebeurt, kan natuurlijk. Zie je het vaker voorkomen? Neem dan de signalen serieus. Kijk of je ook andere kenmerken herkent bij de betreffende persoon.

3. Macht is belangrijk

Hoewel het misschien niet zo duidelijk is als bij grandioze narcisten, zijn ook verborgen narcisten continu op zoek naar macht. Macht is de narcistische voeding waar deze mensen op voort kunnen. 

Verborgen narcisten nemen heel subtiel, zelfs bijna onmerkbaar, hun machtspositie in. In het begin heb je het niet in de gaten, maar verborgen narcisten zullen te pas en te onpas andere mensen op slinkse wijze manipuleren om hun eigen positie veilig te stellen. 

Daarbij proberen ze je altijd een goed gevoel te geven, zodat je zelf ook denkt dat wat zij voorstellen inderdaad de beste manier is. Ook al gaat het ten koste van jou. 

Ze zeggen bijvoorbeeld: “Maar Jinthe, jij wil toch ook het beste voor ons bedrijf? Dan moeten er soms mensen ontslagen worden. Jij bent degene met de beste communicatieve vaardigheden. Daarom vind ik dat jij het maar moet doen.”

Als dit soort manipulatieve uitspraken regelmatig voorkomen, zou je wel eens met een verborgen narcist te maken kunnen hebben. 

Als je het karakter van een mens wil leren kennen moet je hem macht geven.

~ Abraham Licoln

4. Passief-agressieve reacties

Omdat een verborgen narcist moeite heeft zijn emoties te uiten, zal niet altijd meteen duidelijk zijn dat hij boos is. Toch is de grens van boosheid meestal snel bereikt en uit de narcist dat op een andere manier; meestal in de vorm van passief-agressief gedrag. 

Bij passief-agressief gedrag moet je je voorstellen dat iemand regelmatig steken onder water geeft. Denk aan de volgende verschijnselen:

  • Hij levert kritiek op wie je bent en wat je doet.
  • Sarcasme is zijn middle name.
  • Hij sluit mensen buiten. 

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

5. Een sociaal voorkomen

Ik schreef het al eerder: een verborgen narcist doet zich aardiger en behulpzamer voor dan hij is. Hij staat vaak hoog op de sociale ladder, omdat hij zich in sociale situaties heel makkelijk weet staande te houden. Sterker nog; hij is vaak de koning van zo’n gelegenheid, omdat het lijkt alsof hij met iedereen even goed overweg kan. 

Je zou kunnen zeggen dat een verborgen narcist wel wat weg heeft van een sociale kameleon. 

6. Altijd op zoek naar bevestiging

Een ander kenmerk van verborgen narcisme is de continue zoektocht naar bevestiging. Een narcist wil bewonderd worden. Dat is de narcistische voeding waarvan hij leeft. Hij heeft die bewondering nodig, omdat hij zelf totaal geen zelfvalidatie voelt. Diep van binnen is hij niet in staat trots te zijn op wie hij is en wat hij doet.

Een verborgen narcist zal het er niet zo dik bovenop leggen dat hij die bevestiging zoekt. Maar als je goed oplet, merk je het aan kleine opmerkingen, zoals: “Vind je niet dat ik dat goed gedaan heb?” 

7. Afwezig empathisch vermogen

Empathie komt niet in het woordenboek van een verborgen narcist voor. Hij is totaal niet in staat zich in te leven in de ander. Dat is vooral merkbaar als je een relatie hebt met een dergelijke persoonlijkheid. Waar de narcist zich in het bijzijn van anderen heel sociaal opstelt, merk je binnen de relatie pas echt dat er totaal geen ruimte is voor jouw gevoel. Als jij een keer ergens mee zit en dat uit wilt spreken, draait het gesprek binnen no-time weer om hem.

8. Continue zelfkritiek

Verder merk je aan een verborgen narcist dat hij steeds maar weer kritiek levert op zichzelf en op zijn eigen werk. Niet per se omdat hij vindt dat hij iets slecht heeft gedaan, maar om een reactie uit te lokken bij anderen.

De zelfkritiek is eigenlijk een onderdeel van zijn zoektocht naar bewondering. Mensen zijn namelijk nogal snel geneigd je tegen te spreken als je kritiek op jezelf uit. Daar maakt een verborgen narcist continu gebruik van.

9. Spijt is een niet-bestaand begrip

Een narcist heeft nooit ergens spijt van. Hij handelt namelijk altijd in zijn eigen voordeel. En dat is precies wat hij nastreeft: zelf beter worden van de situatie. 

Ook iemand met een verborgen narcistische persoonlijkheidsstoornis zal dus niet zomaar sorry zeggen als hij fout zit. Want ook al is dat feitelijk te bewijzen, voor zijn gevoel heeft hij het goede gedaan: voor zichzelf zorgen. 

10. Relaties blijven oppervlakkig

Relaties met verborgen narcisten blijven eigenlijk altijd oppervlakkig. Met zijn zelfverzekerde, flirterige gedrag tijdens de ontmoeting word je keihard op het verkeerde been gezet. Als je eenmaal langer met deze persoon omgaat, zul je merken dat zijn handelen erop gericht is er zelf beter van te worden. Diepgang is er niet bij en ruimte voor jouw gevoelens evenmin. 

11. Contact wordt soms plotseling verbroken

Als het een verborgen narcist te heet onder de voeten wordt, kan hij ervoor kiezen het contact plotseling te verbreken. Dat gebeurt bijvoorbeeld als hij zich beledigd voelt. 

Leestip: Wanneer laat een narcist je met rust?

Zijn beeld van de werkelijkheid komt in die gevallen meestal totaal niet overeen dat van jou. Laat je dus ook niet gek maken door dergelijke keuzes van de ander. Meestal heb je daar maar barweinig invloed op. 

12. Jaloezie 

Van buiten lijkt het erop dat verborgen narcisten succesvolle mensen enorm bewonderen. Diep van binnen zijn ze echter vooral extreem jaloers. Ze willen zelf staan waar die ander staat. Dat laten ze vooral niet blijken, want ze willen nog steeds overkomen als de sympathieke persoon. 

13. Boven de ander staan

De verborgen narcist vindt zichzelf over het algemeen slimmer dan de mensen om hem heen. Hij twijfelt er niet over of zijn IQ is torenhoog. Andere mensen zien dat alleen niet zoals hij dat zelf ziet, zo redeneert hij. Daardoor voelt hij zich snel miskend. 

Vaak gaat een verborgen narcist om met mensen die over minder intellect beschikken. Hij zet zichzelf daarmee op de troon der slimheid en zo vergroot hij zijn machtspositie. 

14. Emotieloosheid

Net als empathie en spijt voelt iemand die aan verborgen narcisme lijdt geen diepe emoties. Deze eigenschap is vergelijkbaar met die van een openlijke narcist. Iemand met een verborgen narcistische persoonlijkheidsstoornis zal alleen wat sneller emoties veinzen. Laat je niet om de tuin leiden door dat toneelspel!

15. Geen verantwoordelijkheid nemen

Als iemand een verborgen narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft, schuift hij het liefst de schuld op andere mensen af. Ook al is heel duidelijk dat hij degene is die fout zit. 

Bijvoorbeeld als hij op zijn werk de veroorzaker is van een miljoenenverlies. Ook al wijzen alle pijlen naar hem, de narcist maakt er een eigen verhaal van, waarin hij er zelf altijd goed uit komt. Dat dat ten koste gaat van een ander, vindt hij niet zijn probleem.

Leestip: Hoe ga je om met een narcistische baas?

Omgaan met verborgen narcisme

Als je wilt (of moet) omgaan met een narcist, is het vooral van belang dat je grenzen stelt. Ook als je te maken hebt met een verborgen narcist. Als grenzen stellen niet lukt, gaat dat ten koste van je eigen geestesgesteldheid. 

Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis gaat het niet fijn vinden dat je op je strepen staat. Daardoor kan hij niet zomaar doorgaan met zijn manipulatieve gedrag. Ook voor wat betreft emotioneel misbruik is hij nu bij jou niet meer aan het juiste adres. Dat zal waarschijnlijk frictie geven. Wees daarop voorbereid en blijf duidelijk in wat je wel en niet wilt. Ga er ook niet vanuit dat een narcist zijn gedrag makkelijk kan aanpassen.

Blijf altijd rustig en voor reden vatbaar. Ook als de narcist met nieuwe trucjes aankomt of zelfs passief agressief reageert. Onthoud dat narcisme een psychische aandoening is en dat ruzie maken totaal geen zin heeft. Jij zult hierbij de verstandigste moeten zijn, hoe moeilijk dat ook is. 

Het kan natuurlijk zover komen dat je liever breekt met de narcistische ander. Wil je weten hoe je dat het beste kan doen? Lees dan dit artikel: Loskomen van een narcist 

Verborgen narcisme: kijk achter het masker

Je ziet het: als je een verborgen narcist wilt ontmaskeren, moet je achter zijn masker durven en kunnen kijken. En dat is geen gemakkelijke taak. De verborgen narcist is nu eenmaal extreem manipulatief en laat zich niet zo snel in de kaarten kijken. 

Ga op je onderbuikgevoel af en gebruik bovenstaande kenmerken om meer zekerheid te krijgen. Ik ben benieuwd welk kenmerk jij niet had verwacht bij iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Laat het me gerust weten in een reactie!

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

Plaats een reactie