Hoe herken je een narcist?

herken narcist featured

Hoe herken je een narcist?

Narcisme; je hebt er vast wel eens van gehoord. Maar weet je ook wat een narcist precies is? En hoe herken je een narcist? In dit artikel geef ik je daar antwoord op, zodat jij, waar mogelijk, afstand kan houden van narcistische mensen. 

Wat is narcisme?

Narcisme, ook wel narcistische persoonlijkheidsstoornis of narcistische stoornis genoemd, heeft 2 kanten. Simpel gezegd denkt een echte narcist alleen maar aan zichzelf. Hij is egoïstisch, dominant en heeft veel behoefte aan bewondering. Empathie staat niet in zijn woordenboek.

Tegelijkertijd heeft een narcist vaak een extreem onzekere en eenzame kant. Die is echter enkel diep van binnen aanwezig en vaak zo goed weggestopt, dat de narcist zelf niet eens weet dat hij aanwezig is. Naar buiten toe laat hij alleen die zelfzuchtige kant zien. De kant die in eerste instantie heel charmant en zelfverzekerd overkomt, maar later extreem bezitterig en jaloers blijkt te zijn. 

Als je veel met een narcist samen bent, bijvoorbeeld in een werksituatie of privé, zul je merken dat een narcist erg manipulatief is. Door jullie samenzijn voel je je snel onzeker over jezelf. 

De term ‘narcisme’

De term ‘narcisme’ is afgeleid van de Griekse mythe over de jager Narcissus. Meerdere malen verovert Narcissus het hart van vrouwelijke schoonheden. Toch stoot hij ze altijd af, soms pas op het laatste moment. Tot een liefdevolle relatie komt het nooit, want hij heeft geen interesse in de liefde. Ondertussen steekt hij al zijn tijd in de jacht. Dat is het enige wat hem wel echt interesseert. 

Op een dag rust Narcissus uit van de jacht bij een rustig riviertje. Als hij naar het water reikt om wat te drinken, ziet hij in het stilstaande water zijn spiegelbeeld. Op slag wordt hij verliefd op de intense schoonheid die hij voor zich ziet. 

Het lukt Narcissus niet meer zijn blik van het spiegelbeeld af te wenden. Hij eet niet meer, drinkt niet meer en kan alleen nog maar naar zichzelf kijken. Uiteindelijk sterft Narcissus op diezelfde plek, terwijl hij naar zijn spiegelbeeld kijkt. Het verhaal gaat dat hij na zijn sterven verandert in een bloem: een narcis. 

Narcissus vertoonde in deze mythe hetzelfde gedrag als de hedendaagse narcist: hij is verliefd op zichzelf en alleen hij zelf is belangrijk. Wat anderen denken en of zij eventueel gekwetst worden, is niet relevant. Echte relaties gaat de narcist nog steeds niet aan.

De oorzaken van narcisme

Hoe narcisme precies ontstaat, is niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk ligt er een combinatie van opvoeding, een bepaalde erfelijke belasting en ervaringen in de jeugd aan ten grondslag. 

Je kunt niet per definitie zien welk kind in de toekomst uitgroeit tot iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Wel zijn er 2 belangrijke factoren die een stempel kunnen drukken op de ontwikkeling van een kind. 

  • Wanneer iemand als kind een trauma beleeft, is de kans op de ontwikkeling van narcistische trekjes groter. Een heftige gebeurtenis, zoals een plotseling overlijden, misbruik of mishandeling, zorgt er vaak voor dat iemand zich afsluit van zijn gevoelens. Die zijn immers te heftig om mee om te gaan.

    Doordat de gevoelige kant zich niet verder kan ontwikkelen, ontstaat er ook geen gezond gevoel van eigenwaarde en trots. Daarmee is ook een gebrek aan empathie geboren en narcisme ligt op de loer.
  • Ook als een kind tijdens zijn jeugd enorm verwend en opgehemeld wordt, kan daaruit een vorm van narcisme voortkomen. Iemand die altijd alleen maar hoort hoe geweldig hij is, krijgt al snel een verkeerd beeld van zichzelf.

    Als in een later stadium wél iemand kritiek heeft op zijn werkwijze of gedrag, weet hij niet hoe hij daarmee om moet gaan. Dat heeft hij tenslotte nooit geleerd. 

Lang niet ieder kind dat een trauma heeft meegemaakt of extreem verwend is, ontwikkelt een narcistische stoornis. Zoals ik eerder al aangaf, gaat het bij de ontwikkeling van deze persoonlijkheidsstoornis vaak om een samenloop van verschillende omstandigheden. 

Hoe herken je een narcist? 14 kenmerken

Het is natuurlijk niet zo dat iedereen die veel van zichzelf houdt, direct een narcist is. Bij een narcist gaat het verder dan dat. Hieronder heb ik een aantal kenmerken van narcisme voor je op een rijtje gezet. Hoe meer iemand er bezit, hoe groter de kans dat deze persoon te maken heeft met een narcistische stoornis. 

1. Een narcist heeft charisma

Als je een narcist voor het eerst tegenkomt, zal hij je waarschijnlijk zonder moeite om zijn vinger winden met zijn charmes en charisma. 

Mensen met narcisme maken makkelijk dat eerste contact en zorgen ervoor dat jij je op je gemak en zelfs speciaal voelt. Ze doen zich voor als de meest geïnteresseerde persoon op aarde en houden deze façade best een tijdje vol. 

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

2. Komt goed over bij het andere geslacht

Doordat narcisten zelfverzekerd zijn, komen ze met hun joviale gedrag en verzorgde uiterlijk vaak goed over op mensen van het andere geslacht. Ze weten vaak precies wat ze moeten zeggen en doen om de ander in te palmen. Daardoor zijn ze al snel interessant om een relatie mee te beginnen. 

En dat is precies waar iemand met narcistische eigenschappen op uit is. Die relatie is niet per se interessant vanwege de diepgang, maar eerder vanwege het feit dat de narcist met een knappe vriend of vriendin aan zijn zijde nog meer status krijgt. 

3. Veel seksuele partners, maar weinig echte binding

Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vinden het vanwege hun charismatische voorkomen niet moeilijk om snel een partner aan de haak te slaan. Relaties zijn echter meestal kortstondig. Van emotionele verbondenheid is eigenlijk nooit sprake. Ook tijdens seksueel contact ontbreekt het aan tederheid en intimiteit. 

Als een narcist in een relatie is met iemand, blijft hij altijd om zich heen kijken, op zoek naar een betere partner. De relatie zelf is van ondergeschikt belang en van liefde valt al helemaal niet te spreken. 

Het lukt een narcistisch persoon niet om een diepgaande, waardevolle verbinding aan te gaan. Hij kan al niet bij zijn eigen emoties, laat staan bij die van de ander.

4. Weinig verantwoordelijkheidsgevoel en empathie

Door het gebrek aan empathie kent een narcistisch persoon ook weinig tot geen verantwoordelijkheidsgevoel. 

Als hij bijvoorbeeld een collega tijdens de koffiepauze belachelijk heeft gemaakt met een opmerking, zal hij zich daar niet snel schuldig over voelen. Op een verontschuldiging hoeft de betreffende collega al helemaal niet te wachten. 

Meestal verdraait de narcist het verhaal zó, dat de ander zelf de schuld heeft. Het heeft weinig zin daar tegenin te gaan, want dit is volgens de narcist de werkelijkheid. 

5. Staat boven de ander

Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis zijn ervan overtuigd dat ze boven de ander staan. Ze voelen zich superieur. 

Daardoor komen ze meestal in eerste instantie zelfverzekerd over. Die zelfverzekerdheid ontwikkelt zich vaak tot arrogantie. En dan is die vastberaden karaktereigenschap ineens een stuk minder gezellig…

Ondertussen schuilt achter deze superieure eigenschap vaak een heel ander gevoel, namelijk dat van onzekerheid en eenzaamheid. Deze emoties zijn echter zo ver weggestopt, dat de narcist ze niet meer als zodanig herkent. 

Waarschijnlijk compenseert hij ze al zo lang met zijn assertieve gedrag, dat hij deze gevoelens niet meer bij zichzelf toelaat. 

6. Gaat voor status

Een narcistisch persoon is niet bezig met de vraag of hij het anderen wel naar de zin maakt met zijn omgangsvormen. Hij vindt het veel belangrijker wat anderen van hém denken. 

Status is alles voor de narcist. Die kan hij bereiken binnen zijn werk, maar ook met spullen. Veel narcistische mensen zijn dan ook erg materialistisch. Daarnaast zijn ze enorm gericht op het uiterlijk vertoon. Ze zien er altijd tiptop verzorgd uit. 

7. Een narcist vermijdt emotionele momenten

Veel narcisten zijn volledig afgesloten van hun emotionele kant. Ze hebben geleerd die weg te stoppen, omdat ze te veel teweeg brengen (of hebben gebracht). 

Stel dat jij bij je narcistische buurvrouw aankomt met een heftig verhaal over een ongeluk dat je hebt zien gebeuren. Je bent enorm geschrokken van het voorval en wilt je verhaal graag kwijt.

Grote kans dat die buurvrouw niet reageert zoals je zou willen. Waarschijnlijk vertelt ze eerder iets over haar eigen ervaringen dan dat ze meeleeft met die van jou. Of ze verandert van onderwerp, want ook emoties van anderen zijn moeilijk om mee om te gaan.

8. Manipulatie staat hoog op de agenda

Een narcist kent maar 1 belangrijke zaak in de wereld: hijzelf. Alles wat hij doet komt voort uit eigenbelang. Hij zal dus niet nadenken over hoe dingen bij jou overkomen. 

Stel, je hebt een narcistische collega. Hij vraagt je regelmatig de rotklusjes op te knappen, zodat hij het zelf niet hoeft te doen. Vervolgens strijkt hij zelf met de eer en krijgt hij de promotie. Narcisten zijn niet vies van manipulatie. Sterker nog, ze vinden het heerlijk het in te zetten waar het maar kan. 

9. De ander heeft het altijd gedaan 

Narcistische mensen voelen zichzelf speciaal. Ze kennen zichzelf bijzondere eigenschappen toe, waardoor ze vinden dat ze recht hebben op een speciale behandeling. Ook doen ze nooit iets fout. Tenminste, dat vinden ze zelf. 

Als hun eigen tekortkomingen hen in de problemen hebben gebracht, schuiven ze de schuld altijd af op een ander

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

10. Macht, controle en jaloezie  

Narcisten houden graag de controle. Zo ook in relaties. Ze zijn snel jaloers, bijvoorbeeld als hun partner naar hun zin iets te vaak met anderen afspreekt. Die jaloezie zullen ze ook altijd uiten. Het moet duidelijk zijn voor de partner om wie het allemaal draait. En dat is niet om de partner zelf, volgens de narcist… 

Gek genoeg houden narcisten in de tussentijd altijd hun ogen open voor nieuwe, betere ‘prooien’. Ze raken snel verveeld en vinden het maar wát leuk als iemand anders dan interesse in hen toont.  

11. Liefde is een spelletje

In navolging op het vorige punt: liefde heeft voor narcisten niets met diepgaande gevoelens en verbinding te maken. 

Integendeel. Ze willen het liefst enkel aanbeden worden en bevestiging krijgen in hun idee dat ze de beste zijn. Echt contact is er eigenlijk nooit bij. En of de ander in zo’n ongezonde relatie gekwetst wordt, is voor de narcist helemaal niet belangrijk.

12. Leugens en bedrog

Het doel heiligt de middelen, zo ook bij de narcist. Een narcistisch persoon gaat verder dan een leugentje om bestwil. Leugens en bedrog worden stelselmatig ingezet om doelen te bereiken. 

De narcist gaat daarbij over lijken. Het doet er voor hem niet toe of andere mensen gekwetst worden of dat het de relatie schaadt. Hij zal het niet laten om mensen tegen elkaar uit te spelen. Het doel, daar gaat het om. Of het nu een promotie, een groter huis of een peperduur, nieuw horloge is. 

13. Boosheid en conflict

Een narcist kan ontzettend boos worden als hij wordt tegengesproken. Of als iemand kritiek geeft op zijn werkwijze. In zijn ogen doet hij alles goed. Wie is die ander dan om hem te vertellen dat dat niet zo is? 

Ook conflicten gaat de narcist niet uit de weg. Als iemand een andere mening heeft dan hij, kan hij zijn borst natmaken. De woede-uitbarstingen die hieruit volgen zijn vaak niet mals. 

Zelfs als een leidinggevende een narcist wijst op zijn tekortkomingen, zal hij zich niet snel voor zijn fouten verontschuldigen. Eerder draait hij het verhaal zo, dat lijkt alsof iemand anders de fout heeft gemaakt. 

14. Geen ruimte voor zelfreflectie

Zoals ik al zei: een narcist denkt al gauw dat alles wat hij doet perfect is. Waarom zou hij dan nadenken over zijn handelen? Wat heeft het voor zin te reflecteren als je toch al weet dat je alles goed doet?

Mensen met narcistische trekjes tonen niet gauw berouw. En áls ze dat al doen, is het niet zozeer omdat ze zich ergens schuldig over voelen. Meestal zit er iets anders achter. Ze zien een mogelijkheid om de ander met hun zogenaamde berouw te manipuleren. In een richting die hen uitkomt. 

Hoe herken je narcisme bij een vrouw?

Als we het over narcisten hebben, stellen we ons vaak een man voor. Betekent dat dat narcisme niet voorkomt bij vrouwen? Het tegendeel is waar. 

Narcisme komt bij vrouwen ook voor, maar wordt minder snel herkend. Dat komt omdat bij vrouwen een narcistische persoonlijkheidsstoornis vaak net anders tot uiting komt dan bij mannen. 

Bij een vrouw met narcisme kun je de volgende kenmerken tegenkomen:

  • Een narcistische vrouw is extreem veel met haar uiterlijk bezig. Net als narcistische mannen zijn narcistische vrouwen ijdel. Hun imago is erg belangrijk en ze doen er alles aan dat imago in stand te houden.

    Ook uitdagende kleding kan hier een voorbeeld van zijn. Alles voor de aandacht.
  • Vrouwen met een narcistische stoornis reageren vaak heel koel. Het lijkt wel of ze hun gevoel thuis hebben laten liggen.

    Deze eigenschap geldt dus niet alleen voor een man met narcisme. Bij een vrouw verwacht je echter minder snel zo’n koele reactie, omdat de meeste vrouwen van nature wat makkelijker hun gevoel laten zien.
  • Narcistische vrouwen willen graag ‘the centre of attention’ zijn. Alles moet om hen draaien. Zodra de aandacht te veel naar een ander dreigt te gaan, verzinnen ze iets nieuws om de blikken weer naar hen gericht te krijgen.

    De uitdagende kleding is daar slechts 1 voorbeeld van. Ook met uitspraken of handelingen proberen deze vrouwen de aandacht te pakken.
  • Een vrouw met een narcistische persoonlijkheidsstoornis hangt, net als een narcistische man, graag het slachtoffer uit. Niets is haar schuld. Ze ziet haar eigen fouten niet en zal die dus ook nooit erkennen.
  • Ook bij de narcistische vrouw staat manipulatie hoog op de agenda. Zowel binnen haar eigen relaties als binnen die van anderen zal ze altijd gaan voor haar eigen gewin.

    Vindt ze het lastig dat een vriendin ook met andere vrouwen omgaat? Dan manipuleert ze haar vriendin net zo lang tot alleen zij zelf nog in beeld is. Dat gebeurt overigens bijna nooit op een opzichtige, negatieve manier. Meestal gooit ze haar charmes in de strijd om wat van haar vriendin gedaan te krijgen.
  • Diepgaande gesprekken zijn moeilijk te voeren met een narcistische vrouw. Omdat ze niet bij haar gevoel komt, vindt ze het ook moeilijk een mening te vormen over actuele zaken of relationele problemen. Een vrouw met narcisme houdt het daarom liever bij oppervlakkige gesprekken.

 

Wil jij werken aan gezondere relaties?

Al 22 jaar help ik mensen zoals jij gezonder in hun relaties te staan. Meld je aan voor mijn wekelijkse nieuwsbrief met praktische tips om meer vrijheid en geluk te ervaren.

* Afmelden is eenvoudig en kan met slechts één druk op de knop.

Narcisme herkennen loont

Nu jij weet hoe je een narcist herkent, kun je ook gemakkelijker afstand nemen van narcisten. Natuurlijk is dat niet het leukste om te doen, vooral niet als je in een relatie bent met iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Die persoon heeft waarschijnlijk ook leuke, aantrekkelijke kanten.

Maar geloof me, narcistische mensen zullen niet zomaar veranderen. Ze zien hun eigen mindere kanten en fouten niet in en doen er dus ook niets aan om hun gedrag te verbeteren. Bovendien laten mensen met narcisme jou niet zomaar met rust. Ze hebben je nodig om aanbeden te worden. 

Wees dus zelf de sterkste en de slimste en neem afstand. Het geeft je de ruimte om weer aan je eigen zelfvertrouwen te bouwen. 

Heb jij wel eens een relatie met een narcist gehad? 

Plaats een reactie